Home » Kennisbank » Mineralen » IJzer

IJzer

IJzer is naast calcium een ander bekend mineraal dat mede belangrijk is voor de vorming van hemoglobine. Hemoglobine is een speciaal eiwit dat voorkomt in je rode bloedcellen. En geeft daardoor je bloed zijn bekende rode kleur. Wist je ook dat de rode bloedcellen door je heel je lichaam zuurstof vervoeren?

2 vormen van ijzer

IJzer komt in eten voor in 2 verschillende vormen. De eerste vorm noemen we heemijzer en is alleen te vinden in dierlijke producten zoals bijvoorbeeld vlees. De tweede vorm heet non-heemijzer en komt terug in dierlijke en in plantaardige producten. En is tevens de variant waarvan we het meeste binnenkrijgen.

Opname

De opname van ijzer door je lichaam is erg afhankelijk van de vorm. Zo kan de opname van de hoeveelheid non-heemijzer variëren tussen de 1 en de 10%. Afhankelijk van de oplosbaarheid in het eerste stuk van je dunne darm, dat ook wel het duodenum wordt genoemd.

Hoe beter de mineraal oplosbaar is, hoe beter het opgenomen kan worden. Zo zorgt bijvoorbeeld vitamine C dat het ijzer uit plantaardige bronnen veel beter wordt opgenomen door je lichaam.

Maar andere stoffen daarin tegen vormen samen een onoplosbare stof die door het lichaam weer minder goed word opgenomen. Denk dan bijvoorbeeld aan mineralen zoals calcium, maar ook stoffen waaronder polyfenolen die terug zijn te vinden in koffie en thee.

De opname wordt geschat op zo’n 15%, waarbij iemand die vegetariër is het moet doen met zo’n 10%, omdat deze groep personen hoofdzakelijk het non-heemijzer binnenkrijgt.

Voorraad in ons lichaam

Ons lichaam bevat ongeveer 3 tot 4gram aan ijzer. Waarvan ongeveer 25% is opgeslagen in de lever, milt en in ons beenmerg. De ijzervoorraad is één van de belangrijkste factoren die bepalend is hoeveel ijzer er wordt opgenomen. Neemt bijvoorbeeld de voorraad ijzer in je lichaam af, dan zal de toename van het mineraal in de dunne darm toenemen.

Bloedarmoede

Bloedarmoede wordt vaak geassocieerd met een ijzergebrek omdat er te weinig hemoglobine in het bloed is te vinden. Maar toch hoeft dat niet altijd te liggen aan een ijzergebrek. Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat er een tekort is aan foliumzuur, vitamine B12 of als gevolg van inwendige bloedverlies. Maar ook een ontsteking aan de dunne darm kan ervoor zorgen dat er te weinig hemoglobine in het lichaam is te vinden. Waardoor het lichaam ijzer veel minder goed kan opnemen.

Voedingsadvies

Door gezond en gevarieerd te eten krijgen mensen voldoende ijzer binnen. Maar toch blijft de dagelijkse hoeveelheid ijzer afhankelijk van de leeftijd en geslacht. Vrouwen hebben over het algemeen meer ijzer nodig dan mannen, vooral tijdens de menstruatie en gedurende zwangerschap.

Veganisten en vegetariërs krijgen alleen non-heemijzer binnen waardoor de opname door het lichaam een stuk lager is, maar dat niveau is nog steeds voldoende. En is daarom dan ook géén reden om deze groepen een hogere hoeveelheid aan te bevelen.

De volgende tabel geeft aan hoeveel ijzer men dagelijks nodig heeft.

Leeftijd Jongen / ManAantal milligram per dag
0 – 5 maanden5
6 maanden – 6 jaar7
7 jaar – 9 jaar8
10 – 13 jaar10
14 – 18 jaar15
19 – 21 jaar11
22- 50 jaar9
51 – 64 jaar9
65+9
Leeftijd Meisje/ VrouwAantal milligram per dag
0 – 5 maanden5
6 maanden – 6 jaar7
7 jaar – 9 jaar8
9- 13 jaar8 – 11
14 – 18 jaar12 – 15
19 – 21 jaar16
22- 50 jaar8
51 – 64 jaar9
65+9

Teveel aan ijzer

Een teveel aan ijzer in je lichaam is net zoals een ijzertekort niet goed. En kan op den duur niet alleen een schadelijk effect hebben op je lever. Maar zo neemt de kans op hart en vaatzieken en diabetes type 2 toe.

Bij het slikken van meer dan 45mg per dag, kunnen acute maag en darm problemen optreden. Denk dan bijvoorbeeld aan misselijkheid, overgeven en diarree. Maar ook chronische vermoeidheidsklachten kunnen er ontstaan.


Andere interessante artikelen